Oldukça eski dönemlerden bu yana yerleşim yeri olarak tercih edilen Bakü’nün tarihi milattan öncesine kadar varmaktadır. Merdekan, Binegedi, Emircani Zığ gölleri çevresinden çıkarılan arkeolojik kalıntıların M.Ö 1.yy zamanına ait oldukları tespit edilmiştir. 8.yüzyılda Bakü’ de Şirvanşah Devleti’nin hüküm sürmeye başlamıştır. Bu dönemde Hazarlar tarafından Bakü’ye sık sık saldırılar düzenlenmiştir. Şirvaşah Devleti’nin Bakü’ye en büyük katkısı geride bıraktıkları eserleri olmuştur. Ramana Kulesi, Nardaran Kulesi, Mardakan Kulesi gibi yapılar Şirvaşah Devleti’nin hüküm sürdüğü yıllarda inşa edilmiş bazı önemli eserlerdir.

İlerleyen zamanda pek çok devletin topraklarına katmak istediği Bakü 16.yy da Karakoyunlu ve Akkoyunlu Devletleri’nin yönetiminde altında bulunmuştur. Akkoyunlu Devleti’nin son bulmasıyla Safevi Hanedanı’nın yönetimine girmiştir.

Bakü’nün önemli ticaret yolları üstünde bulunması, Hazar Denizi’ne kıyısının olması, birçok doğal zenginliğe sahip olması sebebiyle pek çok asırlar boyunca devletlerin ilgisini çeken Bakü 16.yy sonlarına doğru Osmanlı Devleti tarafından ele fetih olunmuştur. Fakat Osmanlı Devleti’nin Bakü üzerindeki hâkimiyeti çok uzun sürmemiş ve Bakü 17.yy ilk döneminde tekrardan İran yönetimine girmiştir. 18. yy da Rusya’nın da ilgisini üzerine çeken Bakü, sık sık Ruslar tarafından işgal edilmiş ve 19.yyda Rusya tarafından tamamen yönetimi ele geçirilmiştir.

Bakü, 1. Dünya Savaşı sırasında çeşitli ayaklanmalara sahne olan Bakü, Bolşevik Devrimi’nden sonra Rusya’nın gücünün zayıflamasıyla Bolşevik bir komutanın eline bırakılmıştır. Bakü kısa bir süre bu komutanın yönetiminde kalmıştır. Tüm bu olayların ardından Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti kurulmuş ve Bakü başkent ilan edilmiştir. Fakat bu durum fazla uzun sürmemiştir. 1920 yılında Kızıl Ordu tarafından işgal edilmiştir. Bu işgalden sonra Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştur. Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin başkenti ise Bakü olmuştur. Bakü yönetim, şehirler, eğitim, binalar ve daha birçok konuda Sovyet döneminde oldukça Rus etkisi altında kalmıştır.

1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Azerbaycan bağımsızlığını ilan etmiştir. Bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan büyük bir değişim içerisine girmiştir. Sovyet döneminden Rus etkisi altında yapılan binalar yıkılmış yerine yeni binalar inşa edilmiştir. Bakü şu anda sahip olduğu modern yapıları bu değişim sürecine borçludur.

Tarih boyunca çeşitli devletlerin ve kültürlerin etkisi altında kalan Bakü şehrinin ismi ise Farsçadan gelmektedir. Farsça bir kelime olan Bâd-kube‘den türetilen Bakü, rüzgarların şehri anlamına gelen bir isim taşımaktadır. Bakü isminin anlamında olduğu gibi sert rüzgarlarıyla bilinmektedir.

Günümüzde Bakü ekonomisinin büyük bir bölümünü petrol gelirleri oluşturmaktadır. Bakü’nün sahip olduğu petrol 8. yüzyıldan bu yana ekonomik değerini yitirmemiştir. Eski dönemlerde ileri teknoloji petrol kuyuları yerine elle yapılan kuyulardan çıkartılan petrol Bakü’nün en önemli geçim kaynaklarından biri olmuştur. Bakü 20. yüzyılın başlarında dünyanın en büyük petrol çıkarılan bölgelerinden biri olmuştur. İkinci Dünya Savaşı sırasında paylaşılamaz bir hal alan Bakü petrolleri o dönemdeki dünya petrol ihtiyacının neredeyse yarısını karşılamıştır. Günümüzde petrol ihracatı devam eden Bakü, Azerbaycan ekonomisi için büyük katkılar sağlamaktadır.

Bakü, petrolün yanı sıra menkul kıymetler borsası ve şehirdeki limandan yapılan ticaret ile ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır. Son dönemde şehirde gerçekleşen kültürel etkinliklerle turizm gelirini de arttırmıştır.

Bakü’nün sahip olduğu mimari yapılar tam anlamıyla eski ve yeninin harmanlanmış bir halidir. Bakü’nün Eski şehir (İçeri Şeher) bölgesinde bulunan tarihi binalarla modern bir anlayış ile inşa edilen yeni nesil binalar iç içe geçmiş durumdadır. Bakü’nün pek çok kişi tarafından “Kafkasların Paris’i” olarak adlandırılmasında bu büyüleyici mimari yapıların etkisi bulunmaktadır.

2 thoughts on “Bakü Tarihi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir